İstanbul
Orhan Pamuk’un Harvard Üniversitesinde verdiği Norton Konferanslarının derlendiği “Saf ve Düşünceli Romancı’ adlı kitapta (Yapı Kredi Yayınları ilk baskı 2016, 8. Baskı 2025), roman yazma ve okuma eylemi ile yazarın zihninden geçenler, büyük romancıların teknikleri son derecede pratik ve çarpıcı bir şekilde ifadesini bulmuş gerçekten.
Yazmanın, özellikle de kurgusal metinleri, romanı, öykü, deneme gibi ürünleri yazıya dökmenin zorluklarını en çok bu işi iş edinenler bilir. Birçok deneyimli isimden alınan özel görüşmelerde ya da atölye çalışmaları sırasında alınan ipuçları ve tavsiyeler gerçekten yol göstericidir.
Size bugün başladığım günce yazma serüveninde üç değerli ismin tavsiyelerini aktarmak istiyorum.
Birincisi, Haldun Taner. Çıkardığımız çok dilli uluslararası edebiyat dergisi “Rosetta Literatura’a onun Yalıda Sabah adlı öyküsünü Türkçe ve İngilizce olarak yayımlamıştık. Yalıda Sabah’ta Haldun Taner bir yazar adayı için daha sonra bir söyleşide açıkladığı tekniğini eksiksiz uygulamıştı. Haldun Taner’in yazar adaylarına önerisi şuydu: “Sabah uyanır uyanmaz ne görüyorsanız ne gözlüyorsanız, buna kendiniz de dahil, her şeyi yazın. Bu sabah kalktım. Kalkar kalkmaz elimi yüzümü yıkadım. Pencereden dışarıya baktım. Simitçi bağırıyordu vs.”
Evet Yalıda Sabah, Haldun Taner’in bir sabah uyandığında yaptığı tüm gözlemleri kaleme almasıyla ortaya çıkan ve bir İstanbul sabahını en güzel şekilde betimleyen bir deneme öykü ve edebiyat fakültelerinde örnek gösterilecek bir yapıt olarak, edebiyat tarihinde yerini aldı.
İkinci anım, Midilli Adasında Skala Eresos’ta sevgili Feyza Hepçilingirler’in Yazarlık Atölyesinde tüm katılımcılara tek tek uygulattığı teknikle ilgili. Önce herkes yerini aldı. Feyza hanım herkesin önüne bir kâğıt ve bir kurşun kalem koydu. Şimdi kalemi alın ve kâğıdın üzerinden hiç kaldırmadan 10 dakika aklınıza gelen her şeyi yazın, dedi. Gerçekten de bu atölye çalışması da etkili bir teknik olarak, değerli bir ustadan katılımcılara pratik bir yol gösterdi.
Evet önemli olan yazan kişinin konuya odaklanabilmesi. Bunu en etkili şekilde formülleştiren kişi olarak, çok yakında kaybettiğimiz değerli yazar Bilgesu Erenus’u anmak durumundayım. (Kendisi de ışıklar içinde uyuyan Esin Afşar tanıştırmıştı.) Tecrübeli yazarın, bir edebi eser için masaya oturan kişinin yemek yemeyi, çay içmeyi, televizyon izlemeyi unutacak kadar kendisini (poposunu) sandalyeye yapıştırması gerektiğini vurgulamıştı. Abartı gibi de gelse, dikkati sürekli başka yerlere kayan kişilerin yazı işinde çok zorlanmaları işten bile değil elbette.
Sanırım bundan sonra sayılarının artmasını umduğum güncelerimin eksik kalmaması için ben de kendimi bu çileli yolculukta zahmet çekmenin dayanılmaz mutluluğunu yaşarken bulmak istiyorum.